Javanese Media Online of Aceh

Filosofi lan Pituduh Omah Ageung

Oleh BenerPOST tanggal Senin, 23 November 2015 | 21.15

Omah Ageung ika sing diaran omah ing tataran jagad geudhene wangsa jawa, misale omahe wong jawa iku omah cilik artine neugara iku omah ageung, lan sateuruse yen neugara iku diaran omah cilik bhumi dadhi omah ageung lan sateuruse nganti sak ambane jagad raya, nanging ing kabeh tingkatan iku ana wangsa jawa tinggal ing papan mau, mula wong jawa iku uripe diarani tunggal sabahita utawa tunggal sak kapal yaiku urip lan mati sanasib, memang istilah iku sing weuruh mung wong jawa jaman kina sing merantau meutu saka pulau jawa ngangge bahita utawa kapal laut, rasa sanasib sapanunggal urip ing teungah samudra anggawe rasa saduluran sing luwih rumakeut.
Bali maneh ning masalah omah ageung, omah ageung iku gambarane papan uripe wong jawa aning jagad, mangga kita bahas siji-siji.
1. Pondasi
Pondasine wangsa jawa ing gambarane omah ageung yaiku bhasa jawa, sing diarani karya ciptane wong jawa iku jalaran sing anggawe nginggo bhasa jawa, yen ora ya dudu gaweane, contone ana wong gawe wayang bhasane arab, sing gawe padinane nginggo bhasa arab, apa ya wayang iku isa diarani wayange wong jawa? Mesti ora tha, misale ana prakara baru contone film digawe nginggo bhasa jawa, sutradarane wong jawa sing dadhi lakon dudu wong jawa, tapi wobg sak dunya bakal teuteup ngarani film iku film jawa, mula awakmu dhewe sing ambiji prakara iki, atek dipiyekna ya kareupe dhewe wong memang bhasane dhewe, mula bhasa jawa iku digawe aran pondasine omah ageung, yen ora ana pondasi ya tunggu wae omahe mabur, ambruk, lapuk dipangan rayap.
2. Seulop
Seulop ika anggone iket andhuwur pondasi, anggone lante gumantung sugih apa ora sing dhuwe omah anentoke apik apa ora lantaine, seulop sing wujudte lantai iku barang sing didhelok tamu pas mleubu omah, ora ana tamu mleubu omah dangak, meusti andelok lantai, yen lantaine dirawat reusik tamu bakal anduwe seugeun mleubu omah ngangge sandal, mesti sandale dibuka, kecuali tamune begajul, aning praumpamane omah ageung, seulop iku diaran aksara jawa, memang ora ana aksara dhewe ya ora apa nanging ana aksara meustine omah ageunge luwih apik, tur tamu padha dhuwe seugeun mleubu omah ora sakpenak udheule, lantai iku ya sing nandani wateus wilayah pribadi, artine hukum lan adat sing diangge ning wilayah iku ya hukum lan adat sing anduwe omah iku mau.
3. Wangsa jawa
Omahe dhewe kaya soko, mebeul, hiasan dinding, furniture, lan desain inteurior ing omah ageung diaran wangsa jawa, la ngapa? Jalaran Wangsa jawa ika aran umum, ana tradisi, ana wonge, pemudane, bangsawane, ibune, anake, lan liyane, kene tak jeulasna siji-siji:
A. Soko iku tradisine wangsa, jalaran ing tiang iku adeuge lan kumenyare sing di aran wong jawa, yen ana wong jawa tapi mung amleung ora anduwe tradisi ya artine ora ana wonge (katutup wangsa liyan), mulane soko utawa ningkene filosofine tradisi iku ya media sing ngemeunyarake wangsane aning jagad.
B. Dinding iku putra-putrine wangsa, putra lan putrine wangsa sing isih ngaku wong jawa lan ngangge bhasa jawa iku ibarate dinding omah sing nguwatake omah.
C. Putra jawa sing ganteung lan putri jawa sing ayu iku hiasan dinding, mula disayangna yen ana arek ganteng arek ayu jawa tapi ora ngaku utawa isin dadhi wong jawa, lah omahe dadhi ora anduwe hiasan dinding, piye atek bangga sing duwe omah yen omahe dindinge ora ana hiasane.
D. Desain interior iku ilmune wong jawa, wong bodho mesti omahe ting gledhak, tata ruang tata teuntreum iku dadhi ukuran sing dhuwe omah isa dipritungke apa ora, yen ana wong pinteur ngeujarna omahe ting gledak iku jane padha wae ora ngargai awake dhewe karo tanggane ya dadhi omongan ala.
E. Meubel lan furniture iku ibarate wong jawa sing sugih ya dadhi hiasan omah ageung, yen wis sugih basane terus ganti melayu, ora ngaku jawa iku padha wae meubele mewahe didheleh ning omahe tangga, apa maneh yen ana wong sugih sing isin dadhi wong jawa iku ibarat meubel mewah nanging didheleh ning gudang. Eman-eman.
F. Ruang-ruang iku ibarat leuluhure, ora kethok tapi ana, piye ambune omah ya iku ambune leuluhur lan awakmu dhewe, piye tampilane omah ya ngono iku tampilane leuluhur lan awakmu dhewe ning dunya.
4. Ateup ampiran sing madeup ngareup iku artine wangsa iku harus open minded, moderat, urip iki cakra panggilingan, ning andi posisi zaman kudhu nyasuwaike yen ora bakal tiba dhewe, jalaran wangsa lain obah, kabeh kudhune ning cakra anduwur yen awak ning isor ora obah ya cakrane ora bakal muteur.
5. Ateup iku ibarat tamenge wangsa, sing becik ya di tampa sing ala aja trima, tameng wangsa iku okeh rupane ana norma agama, ana norma adat, norma sosial, lan ana norma hukum, yen tamenge ana sing rusak ya wangsane dhewe sing bakal rusak.
Ngono iku sing isa tak gambarake saka sing diaran omah ageung, mugi-mugi isa dadhi peupeuling awak beubareungan supaya teuteup eling lan waspada, awak iki tunggal sabahita penghianat aning anjeuro kapal isa mateni wong sak kapal.